Dende o confesionario

"El Mundo". 17.05.95

1992 (MCMXCII) foi un ano bisesto, declarado Ano Internacional do Espazo pola Organización das Nacións Unidas e tivo lugar o quinto centenario do descubrimento de América. En plena Exposición Universal de Sevilla Expo’92, mentres en Oviedo se lle entrega o premio Príncipe de Asturias de Cooperación Internacional ao Líder do Congreso Nacional Africano, Nelson Mandela, O Papa Juan Pablo II, prepárase para, ao seguinte día, beatificar a José María Escrivá de Balaguer, fundador do Opus Dei. Catro días despois o “Dream Team” de Johan Cruyff conquista en Wembley a primeira Copa de Europa do club, fronte á Sampdoria, grazas a un gol de falta anotado polo holandés Ronald Koeman, na prórroga. Curiosamente só dous cataláns, o “Chapi” Ferrer e Pep Guardiola, disputan esa final. E a tres meses escasos das Olimpiadas de Barcelona e a dúas datas do “día das letras galegas” adicado a Fermín Bouza Brey.

Roberto Vázquez e o tránsfuga

Ese 15 de maio de 1992, no pequeno concello de Portas, da provincia de Pontevedra, prodúcese unha moción de censura, provocada polo máis repugnante acto que a democracia permite, “O transfuguismo“. Propiciada por un ruín ex-cura, que un día calquera decidiu colgar a sotana nun espeteiro e buscándose o sustento que ata a data se lle dera ventureiro, irrompeu neste municipio, “impecune”, sen amigos e dependendo da benevolencia allea. E non deixou monicreque con cabeza. Como todo o mundo ignora, sacerdote é unha palabra que vén do grego, composta de “sa” que non significa nada e “cerdote” que o significa todo. Os sacerdotes dinse intérpretes da palabra de Deus, pero a súa mesma condición de cregos fainos de natural lacazáns, acomodaticios e propensos a estar a ben co poder. Aínda así, caldean os ánimos cos seus discursos e de vez en cando prometen a vinda dun enviado de Deus que conducirá ao pobo á vitoria definitiva sobre os seus inimigos ancestrais… Ese profeta era el, e a terra prometida o concello de Portas.

O ex-cura pretendía seguir vivindo do “palique” e presentouse en Portas disposto a entrar en política e conseguiuno. Abofé que o conseguiu!, ás costas da boa fe do PSdeG, que sen coñecer as súas escuras pretensións, acéptano como cabeza de cartel. Ao non obter nas urnas a confianza para gobernar, entregou a vontade do pobo ao mellor ofertante, vendendo aos seus compañeiros, igual que Xudas vendeu a Xesús na última cea.

O mellor ofertante era, sen dúbida, Roberto. Pero do mesmo modo que lles pasou aos asasinos de Viriato, Roberto, unha vez “atado, e ben atado” o pacto do transfuguismo e esgotada a lexislatura, repetiulle ao innomeable tránsfuga aquelas famosas palabras “Roma non paga a traidores”, rematando deste modo, per saecula saeculorum, a efémera carreira política do tal Xosé, que así se chamaba o ruín individuo, que, dito sexa de paso, nada tiña en común co manso e casto Xosé de Nazaret. Dende entón vaga por aí, perseguido polos seus propios pasos.

Contan, os que o coñecen, que de pequeno xa apuntaba maneiras, se non que o diga o seu mestre, que tantas veces o atopou sentado no húmido chan, mirando a herba cortada de fresco á espera de vela medrar. Entón, o profesor explicoulle que hai algunhas persoas que ven crecer a herba e outras que a comen -e ti, filliño, non es dos primeiros.

Perpetrada a moción, o alcalde saínte, Juan Manuel López Barreira, de Independentes Parroquias Unidas de Portas, dando todo un exemplo de dignidade, desexoulle sorte ao alcalde entrante e agradeceulle aos veciños a confianza depositada ao longo do seu mandato, mostrándose orgulloso do labor realizado por el e o seu equipo de goberno “porque sempre primou o servizo aos veciños e a honradez na súa xestión por riba de todo o demais”, matizou. Deseguido e sen mediar palabra, Roberto Vázquez, xurou o cargo, dando por concluído o acto, sen poder evitar unha chuvia de moedas espalladas polos veciños alí presentes, ao berro de “peseteiro” “vendido”, “morto de fame”, en alusión ao tránsfuga. Á saída un “hooligan” de Roberto, que tira máis para “bovino” que para “homo sapiens”, e que, ao cabo do tempo chegaría a concelleiro,  «cosas veredes, amigo Sancho, que farán fablar las piedras», insulta gravemente a unha das persoas asistentes, sendo necesaria a intervención do público alí presente, para evitar que o energúmeno a agredise, non só verbalmente, se non tamén fisicamente.

Os demócratas alí presentes perdemos. E os ausentes tamén. Non puidemos coas armas do poder establecido que todo o corrompe. Pero tivemos, temos, e teremos razón de intentalo. E gañaremos cada vez que un mozo ou unha moza saiba que non todo se compra, nin todo se vende, e senta ganas de querer mudar este concello, este país ou o mundo, se lle peta.

Dende entón… reina na casa consistorial o outrora honrado varón e agora alcalde… Roberto Vázquez, contándose as súas andanzas por hecatombes.

Conta Vicente Risco, no inicio da súa obra “O Porco de Pé”, considerada unha das biblias do caciquismo galego, que “don Celidonio ascendeu de porco a marrán e chegou a alcalde”

Roberto Vázquez, recibe o concello cunha economía envexable, completamente saneada, sen unha peseta de débeda e co financiamento dispoñible para diversos proxectos, tales como a construción do pavillón de deportes da Rapeira, que no pleno anterior ao da moción, xa quedara aprobado o proxecto, cambiado “in extremis”, coa colaboración do concelleiro José A. Gómez, que ao cabo resultou ser o colaborador necesario. Un diñeiro que o equipo de goberno pretendía destinar á posta en marcha da recollida do lixo. Do mesmo xeito quedoulle aprobada por Sanidade, a construción do Centro de Saúde. Só faltaba poñer á disposición da Consellería o terreo correspondente por parte do concello.

Véndose nadando na abundancia, pronto chegou á conclusión de que, a caridade ben entendida empeza por un mesmo e, a pesares de ter manifestado en repetidas ocasións que “ Un untamento como o de Portas non necesita ter un alcalde con dedicación exclusiva, porque con unha hora de traballo pola mañá e outra pola tarde é máis que suficiente”, en canto se libra do tránsfuga e cos parabéns dos seus concelleiros, asígnase un soldo que triplica o que cobraba o anterior alcalde, pasando a cobrar os mesmos emolumentos que a secretaria. Claro que non cobraba tan suculento soldo, para a época, por merecelo, se non por dignificar a profesión de alcalde. Faltaría máis! Todo alcalde que se prece debe cobrar o salario máis elevado do concello. Que respecto lle ía ter un subordinado ou subordinada, se percibira un salario superior ao mandatario supremo? Aos alcaldes cómpre pagarlles o traballiño que levaron para gañaren os cartiños, aínda que, como neste caso, non precisasen levalo, porque o diñeiro do concello, coma quen di é deles.

Calquera alcalde, que leve no seu haber catro anos desenvolvendo o cargo de Primeiro Tenente de Alcalde e un ano de concelleiro na oposición, algunha experiencia no oficio terá adquirido, polo que, non lle custará moito facerse co poder do seu pequeno feudo pedáneo e moito menos construír o seu castelo doméstico. Pouco a pouco irá tecendo redes clientelares de todo tipo e condición, converténdose nun intocable Eliot Ness sen ética e probablemente socio doutros varios apadriñamentos interesados, a medida que vaia asentándose no seu trono edilicio, xa sexa por exceso, xa sexa por defecto, irá collendo maneiras caciquís, e o que, ao principio podía parecer un populismo aldeán, co tempo, acabará converténdose nunha plutocracia despótica, case absolutista, gobernando en todo momento en favor dos que o apoiaron, con escaso respecto á legalidade. “La familia es la familia”, dicía Don Vito Corleone na película “El Padrino”. Pódese falar tamén de corrupción de baixa, media e alta intensidade. Non pretendemos dicir con isto que este alcalde participara en calquera delas ou promovera estas situacións. Que Satanás nos libre de tal tentación. Sinxelamente veunos á cabeza, como unha remota posibilidade sen base que a sustente. Que cabeciña a nosa! Todo o mundo sabe que estas situacións non se pretenden, veñen dadas por “advenimiento”, por chegada espontánea.

Así foron pasando os días nunha apacible tranquilidade de asentamento imperial, ao abeiro dun cargo ben remunerado, que deitaba tanta paz que facía medrar, engraxar e arredondar o bandullo, tal cal, Pomponio Flato, do mesmo xeito que medraba o seu ánimo e a súa vaidade vendo o sometemento da xente aos seus caprichos e praceres terreños, convertendo o funcionamento do concello nunha auténtica democracia vertical. Se non hai xente no mundo coma a deste concello -comentaba con orgullo-. Sempre contenta, sempre xenerosa, sempre simpática e sempre me vota! Así debían ser todos, e este mundo íase converter nunha balsa de aceite. Para catro días que un ha de vivir que o deixen gobernar como queira… Rei que mande e Papa que excomungue, non ha de faltar nunca!

Así foron pasando os días e pouco a pouco foi converténdose en seareiro do Capitán Kidd, o cal empezou gozando de patente de corso para matar matóns e reprimir a piratería, pero pouco tardou en asociarse a eles, converténdose no máis temible pirata do século XIV ou, tal vez, da historia da piratería.

Non tardou en meterse en problemas o egrexio representante dos conservadores. Alá polo ano do Señor de 1995, un xuíz séntao no banco por agresión a un cidadán da veciña localidade de Caldas de Reis. A secuencia foi así: O alcalde e o gregario camiñaban pola mesma beirarrúa en distintas direccións, cando os seus pasos se cruzaron, o alcalde comezou a atizarlle golpes á vez que lle profería un rosario de insultos, ao tal veciño, e foi condenado a seis días de arresto e á paga dunha indemnización. Algo que, en absoluto mingua a súa excelencia como representante lexítimo e democrático dos veciños de Portas, faltaría máis. Nin a súa respectabilidade. Total o delito cometeuse en concello alleo. Debería ser un dereito inalienable de calquera alcalde, poder arrearlle a quen lle pete, non só na súa pedanía, senón nos concellos lindeiros. Sobre todo, nos concellos alleos. Que menos! Xa se sabe que, mesmo no propio concello, un alcalde que se teña en estima, non lle faría ascos, se non todo o contrario, volver á Idade Media e instaurar o, metaforicamente falando, dereito de pernada.

De volta ás andadas polos xulgados, debido á denuncia de dous veciños que o acusan de apropiarse dun terreo para facer un camiño público que, por esas casualidades da vida, beneficiaba ao servizo das propiedades do seu sogro. Non queremos dicir con isto, nin moito menos, que o Alcalde non teña ética nin principios, faltaría máis! Ter tenos, pero… esquecidos. Por todo, os infelices aldraxados acúsanlle dun presunto delito de prevaricación. Como nos últimos tempos está de moda, o alcalde, iniciou as obras do camiño, sempre tomando atallos, sempre acurtando vereas, sempre sen proxecto, sempre sen licenza, sempre sen sentido. Con aleivosía, nocturnidade e escoltado por axentes da Garda Civil para protexerse das protestas de algúns veciños -catro ou cinco- que lle recriminaban o abuso e a ilegalidade das obras. Vendo tantos antidisturbios reunidos nun espazo tan cativo, semellaba que en lugar de mulleres e nenos, os alí presentes, eran talibáns ameazando con tomar as metralletas, os canóns e mesmo os tanques, equipados con mísiles terra-aire, xa que os avións caza, que tamén tiñan preparados os catro ou cinco veciños, non podían atacar pola falla de visibilidade na escura nocturnidade. A día de hoxe aínda permanecen amoreadas detrás da casa do concello, as pedras que un dos veciños asoballados, tiña acuguladas na súa propiedade para iniciar a construción da propia vivenda e que, aínda que a orde do alcalde de retirarllas e depositalas, por certo, en propiedade allea, semellara un insuperable ataque de neura e un incontible afán de vinganza, este, non actuou movido por tan furibundos instintos, senón, para que ao descoidado veciño non se lle extraviasen os perpiaños e de camiño, salvalos de seren pasto da cobiza dos amigos do alleo, que tamén os hai “e non andan en afastadas montañas”. Unha loable acción por parte do rexedor, aínda que, a calquera mal pensado poderíalle dar pé a crer que se trata dunha demencial e paranoica alcaldada. Aos ben pensados, tamén.

A palabra sogro desvíame de novo a atención cara o conto de Risco que di así: -Vouvos referir a vida de don Celidonio e do seu sogro e principal Baldomero García, aquel que lle berraba aos seus mancebos: “Cando na miña casa entra unha peseta, para que volva a saír, cómpre facer un expediente!”

Dá a sensación de que isto de andar polos xulgados crea un tipo de adicción semellante á cocaína e, o Sr. Alcalde, está a punto de quedarse a vivir neles, pero el aínda non o sabe. Falando de cocaína… O peor momento viviuno cando foi vinculado, nunha operación policial, cun cargamento de dúas toneladas do apreciado po branco. O testemuño dun comisario de Policía, xefe do Servizo de Inspección de Estupefacientes entre os anos 90 e 94, serviu de base ao xuíz para corroborar as imputacións sobre o Alcalde e unha serie de persoas relacionadas co motel Caldas, entre as que estaba Ramón Antonio Cores Caldelas, asasinado anos máis tarde nun monte de Caldas de Reis, concretamente o 24 de marzo de 1998. O comisario asegurou na vista oral, que se investigou ao citado rexedor do Partido Popular “por ser sospeitoso de trafico de drogas e branqueo de diñeiro” quedando probada a súa relación co concelleiro do PP en Vilanova, C.N.R, J.F.C. (O Louro de Caldas) e o dito Cores Caldelas. Así o recolle unha sentenza ditada polo Xulgado do Penal número un de Santiago, que absolve de calumnias e aldraxes ao diario “El Mundo” e ao xornalista responsable da información a quen o alcalde denunciara por publicar os feitos. Anos máis tarde, o 4 de febreiro do 2009, esa sentenza foi ratificada polo Tribunal Supremo. Nada serio. A cousa quedou aí despois de que, o entón presidente da Comisión de Narcotráfico do Parlamento de Galicia, Xesús Palmou dixese que: “Abondaranos con obter sospeita racional baseándonos no que publica a prensa, porque esa xente non ten cabida no noso partido”. Dende aquela, nesas andamos. O tempo, pouco a pouco, pasa sobre a memoria e vai deixando os recordos baixo o po das horas, dos días, dos meses e dos anos… por moito que ese po sexa, ás veces, po branco.

Un alcalde y un concejal del PP, hombres de confianza de “los del Motel” (1). “El Mundo”. 29.04.95

Un alcalde y un concejal del PP, hombres de confianza de “los del Motel” (2). “El Mundo”. 29.04.95

Así es la nueva estructura de la droga en la Ría de Arousa. “El Mundo”. 29.04.95

El alcalde de Portas desmiente su supuesta vinculación con el narcotráfico. “Diario de Pontevedra”. 3.05.95

O alcalde de Portas foi investigado por narcotráfico. “La Voz”. 17.05.98

El alcalde de Portas foi investigado por tráfico de drogas y blanqueo de dinero. “La Voz”. 17.05.98

Seguramente moitos dos lectores pensarán que quedan moitas cousas no tinteiro. Certo, sabémolo. Malia aquí só tratamos de traer os temas recollidos pola prensa, para que o lector saiba que nada inventamos, que polo carácter rocambolesco da historia, podería dar pé a parecelo. Claro que para algo teñen que servir as hemerotecas e cando as cousas quedan escritas e gravadas como quedou  todo o que aquí se conta, pouco ou nada se pode rebater.

Continuará…